UTAMADUNI WA KIISLAMU NA MIDHIHIRISHO YAKE KATIKA NYIMBO ZA TAARAB YA KISWAHILI: UCHANGANUZI WA KISOSHOLOJIA KATIKA SAMPULI TEULE ZA NYIMBO ZA MZEE YUSSUF MZEE

الملخص

Utafiti huu unachunguza namna utamaduni wa Kiislamu unavyojidhihirisha katika nyimbo za taarab ya Kiswahili, hususan katika mtindo wa mipasho (Mipasho), kwa kutumia sampuli teule za nyimbo za Mzee Yussuf Mzee. Lengo kuu la utafiti ni kubainisha jinsi vipengele vya kidini na kimaadili vinavyojitokeza katika maudhui na miundo ya kisanaa ya nyimbo hizi, licha ya kuwepo kwa mtazamo hasi wa kijamii unaozihusisha na upotovu wa maadili.

Utafiti huu umetumia mkabala wa uchanganuzi wa kisosholojia, ukiongozwa na nadharia ya uhalisia wa kijamii na uchanganuzi wa matini. Data zilikusanywa kupitia sampuli ya makusudi ya nyimbo (8–12) zilizochaguliwa kwa kuzingatia vigezo vya kisemantiki na kifani, ikiwa ni pamoja na msongamano wa maudhui ya kimaadili, umaarufu wa nyimbo, na utofauti wa dhamira kama vile ndoa, familia, maadili na ibada.

Matokeo ya utafiti yanaonesha kuwa, licha ya taswira hasi inayohusishwa na taarab ya mipasho, nyimbo za Mzee Yussuf Mzee zinaakisi kwa kiwango kikubwa maadili ya Kiislamu kama vile subira, uaminifu, heshima, mshikamano wa kijamii na kumcha Mungu. Aidha, utafiti umebaini kuwa mbinu za kifani zinazotumika katika nyimbo hizi, kama vile lugha ya mafumbo, taswira na ishara za kijamii, huchangia katika kuwasilisha maudhui ya kidini kwa namna isiyo ya moja kwa moja lakini yenye athari kubwa.

Kwa kuhitimisha, utafiti huu unapendekeza kuwa taarab ya mipasho haipaswi kuangaliwa kwa mtazamo hasi pekee, bali ichukuliwe kama jukwaa muhimu la kitamaduni linaloweza kubeba na kusambaza maadili ya dini na jamii. Hivyo basi, kuna haja ya tafiti zaidi zinazochunguza uhusiano kati ya muziki, dini na utamaduni katika jamii za Kiswahili